समयमै महाधिवेशन, निष्पक्ष प्रतिनिधि र युवाको नेतृत्व

नेपाली कांग्रेस नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको लामो इतिहास बोकेको पार्टी हो । राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, समाजवाद र जनताको अधिकारका लागि संघर्ष गर्दै आएको कांग्रेसको इतिहास गौरवपूर्ण छ । इतिहास जति गौरवपूर्ण भए पनि वर्तमान चुनौती र भविष्यको आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न पार्टी निरन्तर परिवर्तनशील बन्न सक्नुपर्छ ।

यस सन्दर्भमा कांग्रेस केन्द्रीय समितिले सार्वजनिक गरेको मितिमै महाधिवेशन सम्पन्न गर्नु आजको महत्वपूर्ण आवश्यकता हो । महाधिवेशन नेतृत्व चयन गर्ने औपचारिक प्रक्रिया मात्र नभएर, यो पार्टीको नीति, विचार, संगठन र भविष्यको दिशामाथि गम्भीर बहस गर्ने लोकतान्त्रिक अवसर पनि हो । त्यसैले महाधिवेशनलाई अनिश्चित बनाउने, पटकपटक सार्ने वा आन्तरिक कारण देखाउँदै समय लम्ब्याउने प्रवृत्तिले पार्टीभित्रको लोकतान्त्रिक संस्कारलाई कमजोर बनाउँछ । वडा तहदेखि केन्द्रसम्मका अधिवेशन निर्धारित समयमै सम्पन्न हुनु नै कांग्रेसलाई संस्थागत र बलियो बनाउने पहिलो आधार हो ।

विशेषगरी नयाँ पुस्ताले उठाएको आवाजलाई अब बेवास्ता गर्न मिल्दैन । जेनजी पुस्ताले राजनीतिमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता, अवसरको समानता र परिणाममुखी नेतृत्व खोजिरहेको छ । उनीहरू भाषण सुन्न चाहँदैनन्, व्यवहारमा परिवर्तन देख्न चाहन्छन् । पुराना राजनीतिक संस्कार, पहुँचका आधारमा अवसर वितरण, गुटगत भागबन्डा र नेताको नजिक भएकै कारण जिम्मेवारी पाउने प्रवृत्तिप्रति नयाँ पुस्तामा असन्तुष्टि बढ्दो छ । कांग्रेसले यो आवाजलाई आलोचनाका रूपमा मात्र होइन, पार्टी सुधारको महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिनुपर्छ।

महाधिवेशनमा प्रतिनिधि चयनको विषय अझ संवेदनशील छ । प्रतिनिधि भनेको महाधिवेशनमा मत हाल्ने व्यक्ति मात्र होइन; उसले आफ्नो क्षेत्र, संगठन र कार्यकर्ताको भावना प्रतिनिधित्व गर्छ । त्यसैले प्रतिनिधि छनोट निष्पक्ष, पारदर्शी र लोकतान्त्रिक विधिबाट हुनुपर्छ । कुनै नेताको शक्ति, भनसुन, चाकडी वा व्यक्तिगत सम्बन्धका आधारमा प्रतिनिधि छनोट गरियो भने त्यसले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाउँछ । त्यस्तो प्रतिनिधित्वले वास्तविक कार्यकर्ताको आवाज केन्द्रसम्म पुग्न दिँदैन र पार्टी फेरि पुरानै बाटोमा फर्कने खतरा रहन्छ ।

प्रतिनिधि बन्न नेताको आशीर्वादभन्दा कार्यकर्ताको विश्वास महत्वपूर्ण हुनुपर्छ । संगठनमा योगदान, विचारप्रतिको प्रतिबद्धता, जनतासँगको सम्बन्ध, इमानदारी र सक्रियतालाई प्रतिनिधि छनोटको प्रमुख आधार बनाइनुपर्छ । पार्टीको भविष्य निर्माण गर्ने महाधिवेशनमा यदि पुरानै शक्ति समीकरण र गुटगत प्रभाव हाबी भयो भने नयाँ पुस्ताको आशा निराशामा परिणत हुन सक्छ ।

अबको कांग्रेस युवाको कांग्रेस हुनुपर्छ । यसको अर्थ पुरानो पुस्तालाई विस्थापित गर्नु होइन, अनुभव र ऊर्जाबीचको सन्तुलन कायम गर्नु हो । अग्रज पुस्ताको अनुभव, संघर्ष र योगदानलाई सम्मान गर्दै नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा निर्णायक भूमिका दिनुपर्छ । पार्टीका महत्वपूर्ण तहमा युवाको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्न सके मात्र कांग्रेस समयअनुकूल र गतिशील बन्न सक्छ ।

त्यसैगरी अबको कांग्रेस परिवर्तनशील हुनुपर्छ । समाज परिवर्तन भएको छ, प्रविधि परिवर्तन भएको छ, नागरिकको सोच र अपेक्षा परिवर्तन भएको छ । पार्टीभित्रका कतिपय कार्यशैली अझै पुरानै ढर्रामा छन् । यस्तो अवस्थामा संगठनलाई डिजिटल, पारदर्शी, जवाफदेही र जनमुखी बनाउन आवश्यक छ । नेतृत्व चयनदेखि नीति निर्माणसम्म कार्यकर्ताको सहभागिता बढाउनुपर्छ । पार्टीभित्र प्रश्न गर्ने, आलोचना गर्ने र फरक विचार राख्ने अधिकारलाई सम्मान गर्नुपर्छ ।

नेपाली कांग्रेसको वैचारिक आधारलाई पनि बिर्सन मिल्दैन । बीपी कोइरालाले प्रतिपादन गरेको लोकतान्त्रिक समाजवाद, राष्ट्रियता र नागरिक स्वतन्त्रताको आदर्श कांग्रेसको मूल आत्मा हो । बीपीको नाम लिँदैमा मात्र बीपीवादको सम्मान हुँदैन । बीपीका विचारलाई व्यवहारमा उतार्ने, लोकतन्त्रलाई पार्टीभित्रै बलियो बनाउने, जनताको स्वतन्त्रता र सम्मानलाई प्राथमिकता दिने तथा सामाजिक न्यायका पक्षमा उभिने व्यक्ति र कार्यशैली नै सच्चा कांग्रेसको पहिचान हुनुपर्छ ।

आजको आवश्यकता कांग्रेसभित्र नयाँ ऊर्जा, नयाँ सोच र नयाँ संस्कार स्थापित गर्नु हो । त्यसका लागि वडा तहदेखि केन्द्रसम्मका अधिवेशन समयमै सम्पन्न गरिनुपर्छ । प्रतिनिधि चयन पारदर्शी र निष्पक्ष हुनुपर्छ । युवाको आवाजलाई स्थान दिनुपर्छ । गुटभन्दा संगठन, व्यक्तिभन्दा विचार र चाकडीभन्दा योगदानलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।

अबको महाधिवेशन पद बाँडफाँटको महाधिवेशन बन्नु हुँदैन । यो कांग्रेसको पुनर्जागरणको महाधिवेशन बन्नुपर्छ । नयाँ पुस्ताको आवाजलाई सम्मान गर्दै, अग्रजको अनुभवलाई साथमा लिएर, बीपीको आदर्शलाई मार्गदर्शन बनाएर र समयको मागअनुसार आफूलाई परिवर्तन गर्दै अघि बढ्ने कांग्रेस नै जनताको भरोसाको कांग्रेस बन्न सक्छ ।

त्यसैले समयमै महाधिवेशन गरौँ, निष्पक्ष प्रतिनिधि छानौँ, युवालाई नेतृत्वमा ल्याऔँ र बीपीको आदर्शमा आधारित परिवर्तनशील कांग्रेस निर्माण गरौँ । अबको कांग्रेस पुरानो शैलीको निरन्तरता होइन, नयाँ युगको नयाँ कांग्रेस बन्नुपर्छ ।