कुनै पनि नगरको विकास सडक, भवन वा ठूला योजनाले मात्र मापन हुँदैन । वास्तविक विकास तब हुन्छ, जब नगरबासीले सहज रूपमा शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सरसफाइ, यातायात, रोजगारी, सुरक्षा र पारदर्शी सेवा प्राप्त गर्न सक्छन् । लमही नगरपालिका पनि तीव्र रूपमा विकासको बाटोमा अघि बढ्न खोजिरहेको छ । तर अझ प्रभावकारी, व्यवस्थित र जनमैत्री नगर बनाउन सबै पक्षको समान जिम्मेवारी र सहकार्य आवश्यक छ ।
सबैभन्दा पहिले नगरपालिकाले सुशासन र पारदर्शितालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । जनताले आफ्नो कामका लागि अनावश्यक झन्झट, ढिलासुस्ती वा सिफारिसको भर पर्नु नपरोस् । सबै सेवा छिटो, सरल र प्रविधिमैत्री बनाइनुपर्छ । नगरका हरेक निर्णय, योजना, बजेट र खर्च सार्वजनिक गर्दा नागरिकमा विश्वास बढ्छ र विकासप्रति अपनत्व पनि पैदा हुन्छ ।
दोस्रो, गुणस्तरीय शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा नगरको पहिलो आवश्यकता हो । सामुदायिक विद्यालयलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्दै गुणस्तरीय शिक्षामा जोड दिनुपर्छ । स्वास्थ्य संस्थामा आवश्यक जनशक्ति, औषधि, उपकरण र विशेषज्ञ सेवा उपलब्ध भए नागरिकले सामान्य उपचारका लागि पनि अन्य शहर धाउनुपर्ने बाध्यता हट्छ ।
तेस्रो, रोजगारी र आर्थिक विकास नगर समृद्धिको आधार हो । कृषि, पशुपालन, उद्योग, पर्यटन र साना व्यवसायलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति आवश्यक छ । स्थानीय उत्पादनको बजार सुनिश्चित गर्न सके युवाहरूलाई आफ्नै ठाउँमा रोजगारी सिर्जना हुन्छ । दक्षता विकास तालिम र उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्दा वैदेशिक रोजगारीको बाध्यता पनि कम हुँदै जान्छ ।
चौथो, सडक, खानेपानी, ढल व्यवस्थापन र सरसफाइलाई दीर्घकालीन योजनाअनुसार अघि बढाउनुपर्छ । सडक निर्माण मात्र होइन, गुणस्तरीय मर्मत, सुरक्षित पैदलमार्ग, व्यवस्थित पार्किङ र ट्राफिक व्यवस्थापनमा पनि ध्यान दिन आवश्यक छ । स्वच्छ खानेपानी, प्रभावकारी ढल निकास र नियमित फोहोर व्यवस्थापनले स्वस्थ र सुन्दर नगर निर्माणमा ठूलो भूमिका खेल्छ ।
पाँचौँ, डिजिटल सेवा र नागरिक सहभागितालाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । नागरिकले धेरै सेवा अनलाइनबाट लिन सक्ने व्यवस्था, गुनासो सुन्ने प्रभावकारी संयन्त्र र सार्वजनिक सुनुवाइलाई नियमित बनाउँदा स्थानीय सरकारप्रतिको विश्वास बढ्छ । विकासका योजना बनाउँदा नागरिक, बुद्धिजीवी, युवा, महिला, किसान, व्यापारी र विभिन्न समुदायको सुझावलाई सम्मान गर्नुपर्छ ।
यसका साथै वातावरण संरक्षण, हरियाली प्रवर्द्धन, नदी तथा वन क्षेत्रको संरक्षण, विपद् व्यवस्थापन, खेलकुद र सांस्कृतिक संरक्षणलाई पनि विकासको अभिन्न अंग बनाइनुपर्छ । आज रोपिएको एउटा बिरुवा, निर्माण गरिएको एउटा पार्क वा संरक्षण गरिएको एउटा सांस्कृतिक सम्पदा भोलिका पुस्ताका लागि अमूल्य सम्पत्ति बन्न सक्छ ।
तर विकासको जिम्मेवारी नगरपालिकाको मात्र होइन । नगरबासी पनि उत्तिकै जिम्मेवार हुनुपर्छ । कर समयमै तिर्ने, सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण गर्ने, फोहोर जथाभावी नफाल्ने, ट्राफिक नियम पालना गर्ने, विकास निर्माणमा सहयोग गर्ने र गलत कार्यको खुलेर विरोध गर्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ । नागरिक सचेत भए मात्रै विकास दिगो हुन्छ ।
अन्त्यमा, लमही नगरपालिकाको समग्र विकास कुनै एक व्यक्ति, दल वा संस्थाले मात्र सम्भव बनाउने विषय होइन । इमानदार नेतृत्व, सक्षम कर्मचारी, सचेत नागरिक र स्पष्ट दीर्घकालीन योजना एकसाथ अघि बढे मात्र समृद्ध लमहीको सपना साकार हुन्छ । विकासको वास्तविक मापन ठूलो भवन वा चम्किला सडक होइन, नगरबासीको अनुहारमा देखिने सन्तुष्टि, सहज सेवा र सुखद जीवन हो ।
जब स्थानीय सरकार जिम्मेवार हुन्छ, कर्मचारी सेवामुखी बन्छन्, नागरिक कर्तव्यप्रति सचेत हुन्छन् र विकासमा सबैको साझा सहभागिता हुन्छ, तब मात्रै लमही नगरपालिका साँच्चै समृद्ध, व्यवस्थित र उदाहरणीय नगरका रूपमा स्थापित हुन सक्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्